بازتاب کمیِ مؤلفه‌های هویّت شیعیِ امامیهِ دورانِ آل‌بویه در محتوای کتاب "مقتضب الاثر فی النص علی الائمه اثنی عشر(علیهم السلام) (ابن عیاش جوهری)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه آموزش تاریخ دانشگاه فرهنگیان

10.22034/pnt.2026.3463.1134

چکیده

آل بویه نقش مهمی در حفظ و گسترش میراث حدیثی، فقهی و کلامی شیعه در ایران و عراق ایفا کردند و به تحکیم پایه‌ها و مبانی تشیع امامیه و ترویج آن پرداختند. یکی از راه‌های، پی‌بردنِ میزانِ توجه به مؤلفه‌های هویّت‌شیعیِ این دولت، بررسی محتوایی منابع اصلی تاریخی است که در آن زمان به‌نگارش درآمده‌است. درمیان منابع تاریخیِ آل‌بویه،کتاب« مقتضب الاثر فی النص علی الائمه اثنی عشر»از آثار ابن عیاش جوهری،دارای اهمّیّت زیادی است و از منابع مهم تاریخ دوران آل‌بویه به‌شمار می‌رود. این مقاله قصد دارد به این سؤال پاسخ دهد که: انعکاس کمی موضوعات و مؤلفه‌های هویّت شیعیِ امامیِ آل‌بویه درکتاب مقتضب الاثر ابن عیاش جوهری به چه‌میزان بوده‌است؟ کدام‌یک ازموضوعات هویّت شیعة امامیه بیشترین و کمترین انعکاس را در کتاب او داشته‌اند؟ بدین‌منظور با استفاده از روش تحلیل‌محتوا(کمی و کیفی موریس دوورژه»، داده‌ها در کتاب موردنظر استخراج، ونتایج تحقیق با رویکرد تفسیری مورد تحلیل و ارزیابی قرارگرفت. براساس یافتةپژوهش، درمحتوای کتاب موردنظر به مؤلفه‌های هویّت شیعة امامیه به میزان زیادی توجه شده‌است و این موضوعات ومؤلفه‌ها همراه با نمادها و شاخص‌های مهم هویّتی شیعه در کتاب مذکور بازتاب زیادی داشته‌اند و مورد تأیید و تکرار قرار گرفته‌اند. بیشترین میزان تکرار و بازتاب موضوعات ومؤلفه‌های مانند: امام علی(ع)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع)، امام سجاد و امام باقر(ع)، امامت و مؤلفه‌هایی‌ مانند: رجعت، اربعین، نیمه شعبان، مدارس شیعی، مساجد شیعی، نواب اربعه، شاعران شیعی، رجال شیعی، وکلای شیعی، سکه های شیعی، کتب اربعه، صحیفه سجادیه، مکاتب شیعی، مهر شیعی و ...، کمترین میزان بازتاب و توجه را داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

پژوهش های نوین در گستره تاریخ، فرهنگ و تمدن شیعه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 31 خرداد 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار