تشیع امامی بر سکه‌های حمدانیان: از نخستین نمودهای هویت تشیع امامی بر سکه‌های اسلامی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای تخصصی، تاریخ تشیع اثنی عشری، دانشکده مطالعات اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم

2 دانشیار تاریخ اسلام، گروه معارف اسلامی، دانشگاه علوم پزشکی زنجان، مامور به گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه زنجان

3 استادیار پایه 4، گروه تاریخ تشیع، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم

10.22034/pnt.2026.3687.1166

چکیده

این مقاله به بررسی سکه‌های حمدانیان و جایگاه آن‌ها در بازتاب یکی از نخستین نمودهای تشیع امامی در سکه‌های اسلامی می‌پردازد. مسئله اصلی پژوهش، تحلیل عبارت «وآله» در صلوات منقوش بر سکه‌های حمدانیان و نسبت آن با مشروعیت عباسی، گرایش‌های شیعی/امامی و تحولات مذهبی سکه‌های حمدانیان است. پرسش اصلی آن است که آیا «وآله» را باید صرفاً عبارتی دعایی دانست، یا می‌توان افزوده شدن آن بر متن سکه های رسمی را نشانه‌ای آگاهانه از اعلان هویت مذهبی حمدانیان در متن رسمی سکه تلقی کرد. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر خوانش عبارات منقوش بر سکه‌ها، مقایسه تطبیقی نمونه‌ها و بهره‌گیری از منابع تاریخی و سکه‌شناختی است. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که حمدانیان، با وجود حفظ قالب عباسی و ذکر نام خلفای عباسی، در برخی سکه‌ها، به‌ویژه ضرب‌های حلب از سال ۳۳۴ق، با افزودن «وآله» به صلوات بر پیامبر(ص)، نشانه‌ای سنجیده از گرایش شیعی/امامی خود را وارد متن سکه کردند. این عبارت، از یک سو آنان را از قالب رایج عباسی متمایز می‌کرد و از سوی دیگر، آنان را از شعارهای صریح‌تر زیدی، اسماعیلی و فاطمی، مانند «علی ولی‌الله»، جدا می‌ساخت. بنابراین، سکه‌های حمدانیان را می‌توان یکی از مهم‌ترین شواهد مادی برای شناخت مرحله‌ای میانه در ظهور مضامین امامی بر سکه‌های اسلامی دانست.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

پژوهش های نوین در گستره تاریخ، فرهنگ و تمدن شیعه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 26 شهریور 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار