پژوهش حاضر با هدف آسیبشناسی تربیت سیاسی از منظر قرآن کریم و با تأکید بر دیدگاههای قائد شهید ره، به بررسی چالشها و موانع موجود در مسیر تربیت سیاسی اسلامی پرداخته است. این تحقیق با روش توصیفی–تحلیلی و بر پایۀ مطالعات کتابخانهای انجام شده و تلاش دارد با تحلیل آیات قرآن و بیانات رهبر شهید ره، ابعاد مغفول تربیت سیاسی را آشکار سازد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که تربیت سیاسی در اندیشۀ قرآن و نگرش رهبر شهید ره جایگاهی بنیادی در رشد آگاهی، مسئولیتپذیری و هویتسازی جامعۀ اسلامی دارد؛ با اینحال موانع فردی و اجتماعی متعددی مانع تحقق آن میشوند. در حوزۀ فردی، عواملی همچون علمزدگی بدون تهذیب، استبداد رأی، سطحینگری و ناامیدی مانع شکلگیری نگرش سیاسی عمیق و تحلیلمحور در افراد میشود و آنان را از ایفای نقش اجتماعی بازمیدارد. در بعد اجتماعی نیز چالشهایی نظیر کمبود معلمان بصیر و آشنا با نظام تربیت سیاسی، الگوگیری از افراد فاقد صلاحیت سیاسی و علمی، جنگ رسانهای و عملیات شناختی، جناحزدگی و نزاعهای سیاسی و انزوا یا انفعال سیاسی در تضعیف تربیت سیاسی نقش اساسی دارند. بر اساس یافتهها، تحقق تربیت سیاسی اسلامی مستلزم پیوند میان تعلیم و تربیت اخلاقی، تقویت تفکر انتقادی، گسترش امید اجتماعی، تربیت معلمان شایسته، اصلاح نظام الگوپذیری، تقویت سواد رسانهای نسل جوان، ایجاد وحدت و پرهیز از منازعات جناحی و تشویق به مشارکت فعال در عرصههای سیاسی و اجتماعی است. در مجموع، مقاله تأکید میکند که بازگشت به آموزههای قرآن و توصیههای رهبر شهید میتواند زمینهساز تربیت سیاسی پویا و جامعهای آگاه و برخوردار از هویت اسلامی باشد.
خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با دانشجویان، ۱۸/۱۰/۱۳۸۵ش، قابل دسترس در: ir.
خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با مسئولان نظام، ۸/۸/۱۳۸۷ش، قابل دسترس در: ir.
خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با مردم قم، ۱۴/۱۱/۱۳۹۰ش، قابل دسترس در: ir.
خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با فرهنگیان، ۱۳/۰۲/۱۳۹۵ش، قابل دسترس در: ir.
خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با معلمان، ۱۱/۰۲/۱۳۹۸ش، قابل دسترس در: ir.
خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با مسئولان نظام، ۱/۷/۱۴۰۱ش، قابل دسترس در: ir.
خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با دانشجویان، ۲۸/۰۸/۱۴۰۱ش، قابل دسترس در: ir.
خامنهای، سیدعلی، پیام نوروزی، ۰۱/۰۱/۱۴۰۲ش، قابل دسترس در: ir.
خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با مردم قم، 18/10/1385، قابل دسترس در: ir
خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با جمعی از روحانیون، 13/02/1376، قابل دسترس در: ir
داودی، محمد و فاضلی دهکردی، مهدی، «بررسی اهداف تربیت سیاسی در قرآن با تأکید بر مبانی و اصول تربیتی»، تربیت اسلامی، س۸، ش۱۷، پاییز و زمستان ۱۳۹۲ش، صص 116-95.
دهخدا، لغتنامه، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۷۷ش.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ قرآن،تهران، مرتضوی، 1369ش.
رضایی اصفهانی، محمدعلی، «تفسیر تربیتی سورۀ حمد»، قرآن و علم، ش۳، پاییز و زمستان ۱۳۸۷ش، صص 94-77.
ساکی، سارا و مروتی، سهراب، «ناامیدی و پیامدهای آن در قرآن و حدیث»، بینات، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، ش 84، زمستان 1393ش، ص 102-80.
مرتضویان, فاطمه سادات . (1404). آسیبشناسی تربیت سیاسی از منظر قرآن با تأکید بر دیدگاه قائد شهیدرضواناللهعلیه؛ واکاوی چالشها و ارائۀ راهکارها. پژوهش های نوین در گستره تاریخ، فرهنگ و تمدن شیعه, 4(6), 173-200. doi: 10.22034/pnt.2026.3357.1123
MLA
مرتضویان, فاطمه سادات . "آسیبشناسی تربیت سیاسی از منظر قرآن با تأکید بر دیدگاه قائد شهیدرضواناللهعلیه؛ واکاوی چالشها و ارائۀ راهکارها", پژوهش های نوین در گستره تاریخ، فرهنگ و تمدن شیعه, 4, 6, 1404, 173-200. doi: 10.22034/pnt.2026.3357.1123
HARVARD
مرتضویان, فاطمه سادات. (1404). 'آسیبشناسی تربیت سیاسی از منظر قرآن با تأکید بر دیدگاه قائد شهیدرضواناللهعلیه؛ واکاوی چالشها و ارائۀ راهکارها', پژوهش های نوین در گستره تاریخ، فرهنگ و تمدن شیعه, 4(6), pp. 173-200. doi: 10.22034/pnt.2026.3357.1123
CHICAGO
فاطمه سادات مرتضویان, "آسیبشناسی تربیت سیاسی از منظر قرآن با تأکید بر دیدگاه قائد شهیدرضواناللهعلیه؛ واکاوی چالشها و ارائۀ راهکارها," پژوهش های نوین در گستره تاریخ، فرهنگ و تمدن شیعه, 4 6 (1404): 173-200, doi: 10.22034/pnt.2026.3357.1123
VANCOUVER
مرتضویان, فاطمه سادات. آسیبشناسی تربیت سیاسی از منظر قرآن با تأکید بر دیدگاه قائد شهیدرضواناللهعلیه؛ واکاوی چالشها و ارائۀ راهکارها. پژوهش های نوین در گستره تاریخ، فرهنگ و تمدن شیعه, 1404; 4(6): 173-200. doi: 10.22034/pnt.2026.3357.1123